Naukowe Podstawy Biologii ZR

grafika wyróżniająca do kursu naukowe podstawy biologii na poziomie rozszerzonym

Darmowy

Includes lifetime access

Opis kursu

Kurs wprowadzający do nauki biologii.

Uwaga: kurs przeznaczony do realizacji w nowym liceum (4-letnim).

 

Kurs został podzielony na 10 lekcji. Łączny czas wykładów: 10 godzin i 12 minut.

Do kursu dołączyliśmy 49 zadań maturalnych CKE (edycja – 2019/2020), test zaliczeniowy (34 pytania) oraz dwa zestawy fiszek elektronicznych.

Wykłady prowadzi Waldemar Lewiński.

Lekcja 1. Cechy życia

Wprowadzamy pojęcie życia, charakteryzujemy jego cechyhierarchiczny charakter i definiujemy dwa kluczowe terminy: życie i organizm.

Lekcja 2. Metody naukowe w biologii

Omawiamy naukowe sposoby myślenia: dedukcję indukcję. Wyjaśniamy, czym jest obserwacja naukowa i doświadczenie (eksperyment). Przedstawiamy 5 głównych etapów każdego badania naukowego (na konkretnym przykładzie). Wskazujemy na rolę syntetycznych sposobów przedstawiania i interpretacji danych jakościowych i ilościowych w kontekście zadań maturalnych. Charakteryzujemy techniki mikroskopowania przy użyciu mikroskopów świetlnych (m.in. jasnego pola, ciemnego pola) oraz mikroskopów elektronowych (TEM i SEM). Wyjaśniamy m.in. takie pojęcia jak: powiększenie, zdolność rozdzielcza, preparat przyżyciowy. Podajemy cechy obrazu mikroskopowego. Pokazujemy jak prowadzić obserwacje mikroskopowe przy użyciu szkolnego mikroskopu świetlnego.

Lekcja 3. Pierwiastki i ich atomy

W sposób wybiórczy i uproszczony (!) przedstawiamy zależności między budową atomów a właściwościami pierwiastków. Dzielimy pierwiastki na makroelementy i mikroelementy. Wśród makroelementów wyróżniamy grupę sześciu pierwiastków biogennych. Charakteryzujemy rolę oraz źródła pokarmowe makro- i mikroelementów.

Lekcja 4. Wiązania chemiczne i cząsteczki

W sposób wybiórczy i uproszczony (!) przedstawiamy rolę elektronów walencyjnych w tworzeniu wiązań kowalencyjnych polarnychkowalencyjnych niepolarnych oraz jonowych. Na ich tle przedstawiamy słabe oddziaływania międzycząsteczkowe: wiązania wodorowesiły van der Waalsa i oddziaływania hydrofobowe, wskazując ogólnie ich rolę w organizmach.

Lekcja 5. Woda i inne substancje nieorganiczne

Przedstawiamy wodę – uniwersalny polarny rozpuszczalnik o bardzo dużym cieple właściwym, wykazujący kohezję i adhezję oraz występujący w różnych stanach skupienia. Przypominamy też skalę pH i wskaźniki pH w kontekście biologii.

Lekcja 6. Węglowodany

Wyjaśniamy, czym są węglowodany (sacharydy) i podajemy ich cechy charakterystyczne z podziałem na aldozy i ketozy. Omawiamy monosacharydy (triozy, pentozy i heksozy), disacharydy i polisacharydy ważne z punktu widzenia biologicznego, m.in. glukozę, fruktozę, rybozę, galaktozę, sacharozę, maltozę oraz skrobię, celoluzę i chitynę. Pokazujemy tworzenie wiązania O-glikozydowego w kontekście kondensacji. Pokazujemy reakcje charakterystyczne dla węglowodanów (próba Tollensa, próba Trommera i reakcję z płynem Lugola).

Lekcja 7. Lipidy

Przypominamy, czym są lipidy i podajemy ich cechy charakterystyczne. Omawiamy wszystkie grupy lipidów ważne z punktu widzenia biologicznego (szczególnie triacyloglicerolefosfolipidysteroidy i karotenoidy). Pokazujemy tworzenie wiązania estrowego w czasie syntezy triacylogliceroli. Pokazujemy reakcje charakterystyczne dla lipidów.

Lekcja 8. Białka

Wyjaśniamy, czym są aminokwasy, peptydy białka oraz podajemy ich cechy charakterystyczne. Omawiamy budowę i zróżnicowanie aminokwasów ważnych z punktu widzenia biologicznego (znaczenie łańcucha bocznego!). Wyjaśniamy, dlaczego prawie wszystkie aminokwasy są enancjomerami. Pokazujemy tworzenie wiązania peptydowego w kontekście kondensacji. Charakteryzujemy cztery poziomy organizacji białek (na przykładzie kolagenumioglobiny i hemoglobiny) wyjaśniając, jakie wiązania i oddziaływania stabilizują określone struktury. Pokazujemy reakcje charakterystyczne dla peptydów i białek (reakcja ksantoproteinowa i reakcja biuretowa).

Lekcja 9. Kwasy nukleinowe

Wyjaśniamy pojęcie nukleotydu i polinukleotydu (wiązanie fosfodiestrowe). Przeprowadzamy dokładną analizę budowy chemicznej i strukturalnej, właściwości oraz funkcji kwasów nukleinowych: DNA (model Watsona-Cricka) oraz różnych rodzajów RNA.

Lekcja 10. Zaliczenie

Test zaliczeniowy (34 pytania, limit czasu: 80 min.)

Fiszki elektroniczne cz. A (20 fiszek)

Fiszki elektroniczne cz. B (15 fiszek)

MATURAOLIMPIADASPRAWDZIAN


Kurs jest częścią pakietu: