mitochondria

« Powrót do Słownika

mitochondria (l. poj. mitochondrium) – organelle występujące w niemal wszystkich komórkach eukariotycznych. Najczęściej mają kształt pałeczkowaty lub ziarnisty i długość od 2 do 8(9) μm, ale zarówno kształt, jak i wielkość mogą się zmieniać. Otoczone dwiema błonami, z których wewnętrzna na ogół tworzy charakterystyczne grzebienie mitochondrialne. W mitochondriach zachodzą kluczowe etapy oddychania komórkowego (reakcja pomostowa, cykl Krebsa, utlenianie końcowe), w których powstaje większość ATP. Ponadto są źródłem ciepła, uczestniczą też w apoptozie. Są organellami półautonomicznymi (z własnym DNA). Powstały na drodze endosymbiozy.

Przeciętna komórka zawiera od kilkunastu do kilkuset mitochondriów. Wiele komórek ma jednak tylko jedno mitochondrium, a są też takie, które mają kilka tysięcy. Ogólnie – w komórkach o wysokim tempie metabolizmu mitochondriów jest więcej i mają bardziej rozbudowane grzebienie. Nowe mitochondria powstają poprzez wzrost i podział już istniejących. 

Mitochondria nie występują w dojrzałych erytrocytach ssaków i komórkach soczewki kręgowców. Są to jednak komórki bardzo wyspecjalizowane. Jeśli będziemy analizować eukarionty jako grupę organizmów okaże się, że mitochondria nie występują tylko u przedstawicieli rodzaju Monocercomonoides (rodzaj pierwotniaków).

Uwaga: jeden z podręczników szkolnych podaje też Parabasalia – grupę pasożytniczych protistów zwierzęcych. Tutaj jednak sprawa staje się bardziej skomplikowana (w szkole średniej nie analizuje się hydrogenosomów i mitosomów!).

Kurs: Cytologia (6.) (3-letnie liceum)

Kurs: Cytologia (6.) (4-letnie liceum)

« Powrót do Słownika