akomodacja

akomodacja – zjawisko odruchowego dostosowania się oka do oglądania przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach. Polega na zmianie długości ogniskowej układu optycznego oka, tak aby na siatkówce powstawał ostry obraz oglądanego obiektu. Istnieją dwa zasadnicze mechanizmy akomodacji:

  • prostszy – zmiana odległości soczewki od siatkówki (przesuwanie soczewki) – występuje u ryb, płazów i niektórych głowonogów;
  • zaawansowany – zmiana kształtu soczewki oka, co zmienia jej ogniskową i zdolność skupiającą. Występuje u owodniowców (w tym także u człowieka). Skupienie wzroku na obiekcie znajdującym się blisko (bliżej niż punkt dali wzrokowej, ale dalej niż punkt bliży wzrokowej) spowodowane jest skurczem mięśnia ciała rzęskowego, prowadzącym do zaokrąglenia soczewki (zwiększa się jej krzywizna i siła skupiająca). Jeśli obiekcie znajdzie się daleko (dalej niż punkt dali wzrokowej) następuje dzięki rozluźnienie mięśnia ciała rzęskowego i napięcie wiązadeł połączonych koncentrycznie z brzegiem soczewki powoduje jej spłaszczenie (zmniejsza się jej krzywizna i siła skupiająca).

U ptaków akomodacja jest podwójna. Należy bowiem do zmiany kształtu soczewki dodać specyficzny mechanizm zmiany kształtu (krzywizny) rogówki. Razem daje to największe możliwości akomodacji w całym świecie zwierząt. Dla zainteresowanych: zmianę kształtu rogówki wymusza skurcz specjalnego mięśnia Cramptona.

Ważne: w wielu źródłach, także w szkolnych podręcznikach mówi się o podwójnej akomodacji polegającej na zmianie kształtu soczewki i zmianie kształtu gałki ocznej – to całkowicie dopuszczalne uogólnienie, jednak jego druga część jest źródłem szeregu nieporozumień.